کلیسای استپانوس مقدس دومین کلیسای مهم ارامنه ایران است که در قلب کوه ها و در میان طبیعت سبز منطقه مرزی جلفا و جمهوری آذربایجان قرار گرفته است.


صفحه ی به عنوان یک بنا و اثر باستانی و تاریخی در ، ، ، ثبت شده است.


کلیسای استپانوس:

در ۱۷ کیلومتری غرب شهر جلفا و در فاصله ۳ کیلومتری کرانه جنوبی رودخانه ارس در محلی به نام «قزل وانک» (صومعه سرخ) واقع شده است و دومین کلیسای مهم ارمنی های ایران است که از نظر اهمیت بعد از قره کلیسا قرار می گیرد.

سنت استپانوس برگرفته شده از نام استپانوس یا همان استفان در زبان ارمنی، شهید اول راه مسیحیت است که در ۲۶ دسامبر سال ۳۶ میلادی در اورشلیم توسط یهودیان سنگسار شد و در اغلب کشورهای جهان کلیساهای متعددی با همین نام وجود دارد.

تاریخچه:

هر چند درباره ی تاریخچه ی ساخت سنت استپانوس اختلاف نظر وجود دارد اما مصالح ساختمانی و تزیینات مفصل و زیبای آن موید این مطلب است که این کلیسا همانند و همزمان با کلیساهایی چون قره کلیسا در بین قرن چهارم تا ششم هجری (دهم تا دوازدهم میلادی) ساخته شده است و سبک معماری آن تلفیقی از شیوه های مختلف معماری اورارتو، اشکانی و رومی است.

سنت استپانوس به علت زلزله دچار آسیب های جدی شده بود که در دوره صفویه مورد مرمت و بازسازی قرار گرفت. این اثر در تاریخ ۱۵ اسفند ۱۳۴۱ با شماره ثبت ۴۲۹ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

مشخصات بنا:

سنت استپانوس در دل کوه ها و در میان درختان و دره ای سرسبز واقع شده است.حصار سنگی بلندی بنا را احاطه نموده که شامل هفت برج نگهبانی و پنج پشت استوانه ای سنگی مانند دژهای مستحکم دوره ساسانی و قرون اولیه اسلام می باشد. دروازه این بارو در وسط دیوار غربی تعبیه شده و دارای دری چوبی و آهن کوبی شده است. در پایه های طرفین و طاق جناغی آن سنگتراش با حجاریهای ظریف به کار رفته و نقش برجسته ای از حضرت مریم و کودکی حضرت عیسی در پیشانی طاق نمای آن به چشم می خورد. بر روی دیوارهای خارجی کلیسا، نقش برجسته های زیبایی قرار دارد که از جمله آنها می توان سنگسار شدن استپانوس مقدس در ضلع شرقی، مصلوب شدن مسیح در ضلع غربی و عروج مسیح را نام برد. کلیسای استپانوس دارای سه ساختمان اصلی و مشخص و همچنین قسمتهای فرعی مختلفی است. سه قسمت اصلی عبارتند ار: نماز خانه اصلی، اجاق دانیال، برج ناقوس.

نمازخانه اصلی:

نمازخانه در زمینی به ابعاد ۱۶ در ۲۱ متر بنا شده است.

در ورودی منبت کاری با تزیینات بسیار زیبا از آثار نفیس اوایل دوره قاجار و احتمالا زمان عباس میرزا السلطنه فرزند فتحعلی شاه ، حجاری پایه ها و طاقنماها و نیم ستونها و زنجیره های جوانب و مقرنس کاری ها و تزیینات طاق سردر، نقش برجسته هایی از حواریون و قدیسین و فرشتگان بر پیشانی طاقنماها، بی شک از شاهکارهای هنر حجاری محسوب میشود.

کتیبه ای از سنگ ماسه ای سرخ رنگ به خط نستعلیق بر بالای در ورودی و زیر طاق مدخل کلیسای استفانوس به چشم می خورد که مورخ به سال ۱۲۴۵ هجری قمری مبنی بر خرید قریه دره شام جلفا توسط عباس میرزا ناب السلطنه فرزند فتحعلی شاه از مجبعلی بیگ نخجوانی به مبلغ سیصد تومان و وقف آن به کلیسای سنت استپانوس است.

برج ناقوس:

بر روی ایوان دو طبقه ای متصل به دیوار جنوبی کلیسای استپانوس قرار گرفته و دارای گنبدی هرمی شکل هشت ضلعی است که بر روی هشت ستون استوانه ای از سنگ سرخ با سرستونهای زیبا استوار گردیده است و با نقوش برجسته فرشته، صلیب، ترنج، ستاره و گل هشت پر زینت یافته .در دیوار ضلع شمالی این برج تصاویر بر جسته ای از مریم مقدس و عیسای مسیح مشاهده می شود. در صحن این برج، تعدادی قبر به چشم می خورد که گفته می شود متعلق به افراد سرشناس و بزرگ مسیحی است. همچنین گویا ناقوس برج توسط ایتالیاییها برای مرمت برده شده اما برگشت داده نشده است.

این برج در زمان عباس میرزا نایب السلطنه مرمت شده است.

اجاق دانیال:

تالاری است متصل به دیوار شمالی کلیسا که ۶ متر عرض و نزدیک به ۲۰ متر طول دارد و به سه قسمت مساوی تقسیم میشود:

۱- اجاق دانیال که به وسیله دیوار از تالار جدا شده و به نام دانیال از قدیسین قرن پنجم میلادی معروف است.
۲- تالار اجتماعات در وسط قرار گرفته است.
۳- محل غسل تعمید در انتهای شرقی تالار واقع است که در آن سکوی بلندی به چشم می خورد که میز سنگی غسل تعمید در وسط آن نهاده شده است.

مدرسه مذهبی یا دیری در کنار کلیسای استپانوس وجود دارد که قدمت آن را به بیش از ۹۰۰ سال پیش نسبت می دهند؛ که در چهار طرف آن اتاق هایی وجود داشته که طبقه فوقانی آن جهت استراحت مسافرین و زایرین و طبقه زیرین محل اصطبل چهار پایان آنان بوده است.

موزه کلیسای استپانوس مقدس:

در این موزه که در محوطه ی دیر واقع شده است آثار خطی، دست نوشته ها، کتابهای قدیمی، نامه ها، نقاشی ها، اشیا و لباس ها و ظروف قدیمی که متعلق به این کلیسا می باشد به نمایش گذاشته شده است.

در سال ۱۳۸۴ کارشناسان سازمان میراث فرهنگی طی مرمت بنا، بقایای استخوان حواریون و قدیسین مسیح را کشف کردند که طبق روایات تاریخی در کلیسای استفانوس نگهداری می شده است. آنها بقایای استخوانها را در میان دو طاق کلیسا شناسایی کردند. علاوه بر بقایای استخوانی چند تکه تخته مربوط به جعبه های نگهداری این استخوانها، چند تکه پارچه زرد و آجری، تکه های موم، گل اخرا و دانه های کندر نیز در این محوطه شناسایی شده است. اسقف اعظم و خلیفه ارامنه تهران و شمال ایران با ارزشمند خواندن بقایای استخوانی یافت شده در این کلیسا از احتمال تعلق این بقایا به جسد یحیی خبر داد.

کلیسای سنت استپانوس مورد احترام تمام مسیحیان و کم و بیش تمامی ادیان است اما در واقع به کلیسای حواری ارمنی تعلق دارد. هر ساله در یک روز از سال، هزاران نفر از ارمنیان در این نقطه گردهم می آیند تا ضمن زیارت، مراسم و مناسک خاص خود را به جای آورند.

کلیسای استپانوس مقدس به نام های سنت استپانوس، نیز شناخته می شود.


پشتیبانی و تبلیغ

تصاویر کلیسای استپانوس مقدس

نظرات بازدیدکنندگاه درباره کلیسای استپانوس مقدس

ثبت نظر در آریا زمین نیاز به ثبت نام ندارد؛ اما توصیه می کنیم برای این که دیگران نتوانند با ایمیل و نام شما نظری در سایت آریا زمین ثبت کنند، حتما ثبت نام کرده و حساب خود را تایید نمایید.



کلیسای استپانوس مقدس روی نقشه گوگل

آب و هوا
دسترسی سریع
انتشار و اشتراک