در گذشته آب انبارها محلی برای تامین آب شرب مردم بوده و به دلیل نوع ساخت و معماری مناسب، آب موجود در این آب انبارها همیشه خنک بوده است.


صفحه ی به عنوان یک بنا و اثر باستانی و تاریخی در ، ، ، ثبت شده است.


آب انبارهای تاریخی سمنان:

ایرانیان در گذشته در کنار ساخت قناتها و سدها، به ذخیره سازی آبهای فراوان زمستانی برای به مصرف رساندن آنها در فصل های گرم سال نیز توجه داشته اند و برای تحقق این مساله، «آب انبار» را بنیان گذاشته اند.

مردم استان سمنان نیز به دلیل قرار داشتن این استان در منطقه ای نیمه بیابانی، از گذشته های دور به ضرورت وجود آب انبار پی برده بودند.

بر همین اساس نیز آب انبارهای بسیاری در این استان وجود دارد که به مرور زمان و با فراهم شدن امکان دسترسی آسان مردم به آب، رفته رفته این آب انبارها از رونق افتاده و در حال حاضر کاربرد چندانی ندارند و بیشتر به عنوان یادگاری از گذشته به آنها نگریسته می شود.

قابل ذکر است که 38 آب انبار استان سمنان در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده اند که به معرفی کوتاه هر یک می پردازیم:

آب انبار کارخانه ( تدین ):

یکی از زیباترین آب انبارهای سمنان و جالبترین آب انبار حاشیه شمالی کویر را می توان آب انبار کارخانه به حساب آورد. این آب انبار به علت مجاورت با کارخانه ریسندگی و بافندگی شهر سمنان که خود نیز دارای قدمتی حدود 80 ساله است به این نام خوانده می شود. آب انبار کارخانه در سال 1310 هجری شمسی یعنی همزمان با احداث کارخانه مذکور توسط حاج علی نقی کاشانی تاجر معروف وقت ساخته شده است.

این آب انبار دارای سر در زیبا مزین به تزیینات آجری عالی است. دو طرف آب انبار، اندکی به جلو متمایل شده و به این ترتیب، طرح ذوزنقه ای پیش فضای آن را به وجود آورده است. بر بالای مدخل ورودی، تزیینات گچبری همراه با نقوش اسلیمی، وجود دارد که در آن نقش دو شیر نیز به چشم می خورد. در این آب انبار، کتیبه ای وجود ندارد و سقف آن گهواره ای کوتاه با تزیینات آجری ساده است.

آب انبار تدین به شماره 5646 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

آب انبار توکلی:

آب انبار توکلی در خیابان شهید باهنر سمنان قرار دارد. سر در آن آجری و در قسمت بالا و سرتاسر آن با قطاربندی ساده ای که به کمک دو رج آجر به طور سه گوش قرار دارند زینت داده شده است. بر بالای مدخل ورودی آب انبار دو نقش از کاشی وجود دارد که عباراتی بر روی آن نقش بسته است.

دیوارهای طرفین آب انبار اندکی به جلو متمایل است و در گوشه آن، دو ستون مدور زیبا ساخته شده و بر پیشانی سر در آب انبار نام "احمد توکلی" بر کاشی لاجوردی به چشم می خورد. آب انبار دارای 32 پله سنگی به ارتفاع 27 سانتیمتر است که سقف آن را طاق گهواره ای کوتاه با تزیینات آجری زیگزاک تشکیل می دهند.

آب انبار توکلی در دوره پهلوی ساخته شده و به شماره 5638 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

آب انبار قلی:

در مقابل حمام قلی در سمنان، آب انباری قدیمی وجود دارد که به آب انبار قلی معروف است که در سال 912 ه.ش احداث شده است.

بر بالای مدخل ورودی آب انبار لوحه سنگی مستطیل شکلی به چشم می خورد که اشعاری بر روی آن منقوش شده است.

آب انبار امامزاده علوی:

این آب انبار طبق نوشته صنیع الدوله، توسط اسماعیل خان سنگسری برادر ذوالفقار خان، حاکم جبار سمنان در زمان فتحعلی شاه قاجار ساخته شده است. این آب انبار فاقد کتیبه است ولی بر بالای آن آثار یک فرورفتگی به چشم می خورد که به احتمال زیاد محل نصب کتیبه ای بوده است. بر بالای منبع اصلی آب، گنبد مخروطی با بادگیر برای خنک کردن آب وجود دارد.

آب انبار ناسار:

یکی از مهمترین و عمیق ترین آب انبارهای سمنان، آب انبار ناسار است که در دوران قاجاریه ساخته شده است. این آب انبار دارای سردر بزرگی است. بر بالای مدخل ورودی آب انبار لوحه ای سنگی نصب شده که اشعاری بر آن حجاری شده است.

آب انبار ناسار، دارای پله های سنگی پهن و بلند است و سقف پایین آب انبار مشتمل بر ایوانی است که به صورت دایره و به وسیله راهرویی که در سمت راست آن قرار دارد به قسمت اصلی راه می یابد. سقف بلند آن، گنبدی و دارای سوراخی بزرگ است که نور داخل آب انبار را تامین می کند.

آب انبار ناسار به شماره 5661 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

آب انبار پاچنار:

در نزدیکی قلعه کوچک پاچنار در سمنان، آب انبار آجری نسبتا کوچکی قرار دارد که به آب انبار پاچنار معروف است.این آب انبار دارای سر در آجری و پشت بغل های آجری با تزیینات هفت و هشت است.بر بالای سر در آب انبار، کتیبه ای سنگی به چشم می خورد که اشعاری بر روی آن نوشته شده است، چنانچه از مفاد کتیبه بر می آید، این آب انبار در زمان قاجاریه ساخته شده است. بر بالای منبع آب این بنای تاریخی گنبد بزرگ خشتی مخروطی شکل با بادگیر احداث شده است.

آب انبار حاج ملا حکیم الهی (صادقیه):

آب انبار صادقیه در نزدیکی در جنوبی مسجد امام خمینی(ره) در سمنان و در کنار مدرسه ای به همین نام واقع شده است. این بنا که در اوایل مشروطیت ساخته شده به آب انبار صادق خان نیز معروف است و سر در این آب انبار آجری و فاقد تزیینات است. بر بالای مدخل ورودی آب انبار کتیبه ای به چشم می خورد که بدون لوح سنگی است.

آب انبار صادقیه به شماره 8617 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

آب انبار چوب مسجد:

آب انبار چوب مسجد در سال 1334 ه.ش در خیابان آیت الله طالقانی و نزدیک میدان ابوذر سمنان ساخته شده است.

این آب انبار دارای سقف آجری با تزیینات هفت و هشت و کتیبه ای از کاشی است که اشعاری به خط سفید لاجوردی بر روی آن نوشته شده است. پشت بغل های دو طرف مدخل ورودی دارای کاشی های هفت رنگ زیبایی است.

آب انبار شرق سمنان:
این آب انبار در شرق سمنان و در جنوب مسیر اصلی تهران – مشهد، پایین تر از پارک جنگلی سوکان واقع شده است و دارای سر در آجری است و سقف گهواره ای آن با آجر به طور ساده پوشانده شده و فاقد تزیینات معماری است.

آب انبار سنا دره:

این آب انبار در آرامستان سابق سنادره سمنان واقع است. سردر آن ساده و طاق گهواره ای آن از گچ پوشانده شده و منبع اصلی آن از خشت و گل درست شده است.

آب انبار سنا دره که در دوره پهلوی اول بنا شده به شماره 5828 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

آب انبار بیابانک:

این آب انبار در روستای بیابانک واقع شده، دارای سر در آجری ساده و منبع آب پله ای مدور آجری است.

آب انبار لاسجرد:

این آب انبار در روستای لاسجرد در کنار راه اصلی و ارتباطی به روستا واقع شده و دارای منبع آب خشتی و گلی پله مانند (کوتاه) مدور و طاق آبگیری کوتاه است.

آب انبار سرخه:

آب انبار باستانی سرخه که در خیابان عاشورا در شهر سرخه قرار دارد بزرگترین، زیباترین و مهمترین آب انبار این شهر است که براساس معماری سنتی خاص ناحیه کویری با گنبد عظیم مخروطی تا بالای منبع آن پله های مدوری احداث شده است. بر بالای گنبد آن بادگیری کوچک برای عبور جریان هوا به چشم می خورد و از مدخل ورودی آب انبار که اکنون بسته است، تا شیرهای آب بیش از چهل پله وجود دارد.

قدمت این آب انبار را بیش از چهار قرن تخمین زده اند.

آب انبار گرمسار:

بزرگترین آب انبار شهرستان گرمسار است که از بناهای بسیار جالب این ناحیه به شمار می رود.

این آب انبار در ضلع شمالی مسجد جامع گرمسار بنا شده و منبع بزرگ و اصلی آن به صورت گنبد پله ای مدور آجری در داخل کوچه قرار دارد که به صورت میدانگاهی درآمده است. تعداد پله های مدور آن از ابتدای زمین تا ابتدای بادگیر 24 پله است. ژرفای آبگیر آن در حدود 14 متر بود که به مدت پنج ماه از سال آب آشامیدنی اهالی شهر و حومه آن را تامین می کرد. سر در بزرگ و طاق گهواره ای آب انبار مذکور در سمت بازار بود که اینک مسدود شده است.

آب انبار گرمسار به شماره 3789 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.

سایر آب انبارهای تاریخی استان سمنان:

آب انبار بیرون دژ

آب انبار نه حصار

آب انبار مسیر امامزاده اسمعیل و شمس الدین( آب حوض)

آب انبار جهادیه(شاهجوی) در سمنان

آب انبار حاجی شیخ در خیابان ابوذر سمنان

آب انبار علی آباد در گرمسار

آب انبار کوشک در گرمسار

آب انبار ده نمک در روستا ده نمک گرمسار

آب انبار رستم آباد در روستای رستم آباد گرمسار

آب انبارهای شاهرود و میامی

آب انبار میرزا احمد

آب انبار عمارت

آب انبار صفوی

آب انبار آقایان


پشتیبانی و تبلیغ

تصاویر آب انبار های تاریخی سمنان

نظرات بازدیدکنندگاه درباره آب انبار های تاریخی سمنان

ثبت نظر در آریا زمین نیاز به ثبت نام ندارد؛ اما توصیه می کنیم برای این که دیگران نتوانند با ایمیل و نام شما نظری در سایت آریا زمین ثبت کنند، حتما ثبت نام کرده و حساب خود را تایید نمایید.



آب انبار های تاریخی سمنان روی نقشه گوگل

آب و هوا
دسترسی سریع
انتشار و اشتراک